Çağdaş Türk Resim Sanatında Gök Kavramına Bağlı İmgelerin Göstergebilimsel Açıdan İncelenmesi

Bekir Baba
Yüksek Lisans Tezi - Gazi Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı / Resim Sanat Dalı - Danışman Prof. Dr. Alaybey Karoğlu
Baba, B. (2019). Çağdaş Türk resim sanatında gök kavramına bağlı imgelerin göstergebilimsel açıdan incelenmesi (Tez No. 588874) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Gök kavramının temelinde, kavrama sahip olan toplumun inanç sistemi ile inanmaları yer almaktadır. Bu nedenle kavramın sanatta ele alınışını ve yerini görebilmek için öncelikle kavramsal tanımı, din ve felsefedeki yeri ile ayrıca çağlar içinde yüklendiği anlamları bilmek gerekmektedir. Bu çalışmada, kavramlarla birlikte gök ve sanatsal ifade ilişkisi kapsamında üretilen sanat eserleri örnekleri incelenerek, gök kavramının, çalışmanın temelini oluşturan çağdaş Türk sanatçılarına olan etkisini belirleyerek yine çağdaş Türk resminde kavrama bağlı gelişen motif, sembol ya da imgelerin göstergebilimsel inceleme yöntemi ile çözümlenmesi amaç edinilmiştir. İmge sembol bağlamında oluşan göstergelerin çözümlenmesinde gök kavramının sanatçıların bilinçaltı dünyasının içsel bir şekilde dışavurumu ya da özgün bir bilinçle mi ele alınıp işlendiğinin araştırılması hedeflenmiştir. Bu bağlamda çok sayıda seçili çağdaş Türk sanatçısının resimleri incelenerek, literatür taraması, röportaj ve eser analizi yöntemiyle sonuca ulaşılmıştır. Çalışma sonucunda kimi sanatçıların kavrama ait motif, sembol ya da imgeleri bir bilinçle ele aldıkları, kimi sanatçılarında konuyu plastik açıdan salt biçim ve form kaygısı ile ele aldıkları tespit edilmiştir. Bu çalışma ile Çağdaş Türk resmi ve kavramla olan etkileşimlerinde, sanatçıların imge ve sembolleri, kimi zaman biçim, kimi zamanda plastik bir ifade unsuru olarak kullanılmasıyla kavram ve inanışlardan beslendiği sonucuna varılmıştır. Araştırmaya şekil veren bölümlerde ilk olarak birinci bölümle probleme ait tanım ve kavramlar ele alınmıştır. İkinci bölümde ise göstergebilimin tanımı, tarihçesi ve ilişkileri, göstergebilim ve sanat eseri incelenmesi kapsamında kuramsal ve kavramsal problemlere yer verilerek, gök kavramının göstergeye dönüşümü incelenmiştir. Üçüncü bölümde Türklerde gök kavramına yönelik anlayışlara yer verilerek kavramın çağdaş Türk sanatında ele alınış biçimi ve göstergeye dönüşümü incelenmiş, konuya ait örnek eserlerdeki imge ve sembollerin göstergebilim sel çözümlemeleri yapılmıştır. Dördüncü bölümde uygulama projesi kavram dahilin de ele alınarak konu amaç ve yöntem bakımından açıklanarak uygulama eserleri değerlendirilmiştir. Araştırmanın son bölümünde veriler değerlendirilerek, elde edilen nihai sonuçlara göre bir takım öneriler getirilmiştir.
BEKİR BABA

Özet

Gök kavramının temelinde, kavrama sahip olan toplumun inanç sistemi ile inanmaları yer almaktadır. Bu nedenle kavramın sanatta ele alınışını ve yerini görebilmek için öncelikle kavramsal tanımı, din ve felsefedeki yeri ile ayrıca çağlar içinde yüklendiği anlamları bilmek gerekmektedir. Bu çalışmada, kavramlarla birlikte gök ve sanatsal ifade ilişkisi kapsamında üretilen sanat eserleri örnekleri incelenerek, gök kavramının, çalışmanın temelini oluşturan çağdaş Türk sanatçılarına olan etkisini belirleyerek yine çağdaş Türk resminde kavrama bağlı gelişen motif, sembol ya da imgelerin göstergebilimsel inceleme yöntemi ile çözümlenmesi amaç edinilmiştir. İmge sembol bağlamında oluşan göstergelerin çözümlenmesinde gök kavramının sanatçıların bilinçaltı dünyasının içsel bir şekilde dışavurumu ya da özgün bir bilinçle mi ele alınıp işlendiğinin araştırılması hedeflenmiştir. Bu bağlamda çok sayıda seçili çağdaş Türk sanatçısının resimleri incelenerek, literatür taraması, röportaj ve eser analizi yöntemiyle sonuca ulaşılmıştır. Çalışma sonucunda kimi sanatçıların kavrama ait motif, sembol ya da imgeleri bir bilinçle ele aldıkları, kimi sanatçılarında konuyu plastik açıdan salt biçim ve form kaygısı ile ele aldıkları tespit edilmiştir. Bu çalışma ile Çağdaş Türk resmi ve kavramla olan etkileşimlerinde, sanatçıların imge ve sembolleri, kimi zaman biçim, kimi zamanda plastik bir ifade unsuru olarak kullanılmasıyla kavram ve inanışlardan beslendiği sonucuna varılmıştır. Araştırmaya şekil veren bölümlerde ilk olarak birinci bölümle probleme ait tanım ve kavramlar ele alınmıştır. İkinci bölümde ise göstergebilimin tanımı, tarihçesi ve ilişkileri, göstergebilim ve sanat eseri incelenmesi kapsamında kuramsal ve kavramsal problemlere yer verilerek, gök kavramının göstergeye dönüşümü incelenmiştir. Üçüncü bölümde Türklerde gök kavramına yönelik anlayışlara yer verilerek kavramın çağdaş Türk sanatında ele alınış biçimi ve göstergeye dönüşümü incelenmiş, konuya ait örnek eserlerdeki imge ve sembollerin göstergebilim sel çözümlemeleri yapılmıştır. Dördüncü bölümde uygulama projesi kavram dahilin de ele alınarak konu amaç ve yöntem bakımından açıklanarak uygulama eserleri değerlendirilmiştir. Araştırmanın son bölümünde veriler değerlendirilerek, elde edilen nihai sonuçlara göre bir takım öneriler getirilmiştir.
ANAHTAR KELİMELER: Çağdaş Türk resmi, sanat, gök, sembol, göstergebilim
YAYIN YERİ: YÖK Ulusal Tez Merkezi
YAYIN TÜRÜ: Yüksek Lisans Tezi
DANIŞMAN: Prof. Dr. Alaybey Karoğlu
ALINTILA (APA): Baba, B. (2019). Çağdaş Türk resim sanatında gök kavramına bağlı imgelerin göstergebilimsel açıdan incelenmesi (Tez No. 588874) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Bekir Baba - Tüm Hakları Saklıdır.